W związku ze zmianami w ustawie zasiłkowej Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało dwa wzory: wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz wzór protokołu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy.

Wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy zawiera elementy określone w art. 68b ust. 3 ustawy zasiłkowej, tj.:

• wskazanie podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli;
• oznaczenie jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo płatnika składek;
• datę i miejsce wystawienia upoważnienia;
• imię i nazwisko kontrolującego wraz z podaniem: numeru legitymacji służbowej – w przypadku kontroli dokonywanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub numeru legitymacji pracowniczej lub dokumentu tożsamości i daty wydania tego dokumentu – w przypadku kontroli dokonywanej przez płatnika składek;

• wskazanie zakresu kontroli;
• podpis osoby udzielającej upoważnienia.

Zgodnie z nowym art. 68a ust. 1 ustawy zasiłkowej, kontrola będzie obejmowała zwolnienia z powodu niezdolności do pracy, za które przysługuje zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne albo wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 92 ustawy – Kodeks pracy, oraz zwolnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki, za które przysługuje zasiłek opiekuńczy. Kontrola będzie polegać na ustaleniu, czy osoba kontrolowana nie podejmuje działań określonych w art. 17 ust. 1 (tj. czy ubezpieczony nie wykonuje w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystuje zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia), a w przypadku zasiłku opiekuńczego również na ustaleniu, czy poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę, chyba że dotyczy to sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat. Kontrola będzie dokonywana w miarę potrzeb, bez ustalania z góry stałych jej terminów, a nasilana szczególnie w okresach, w których występuje zwiększona absencja z powodu choroby lub sprawowania opieki (ust. 2 i 3).

Rozporządzenie wchodzi w życie 13 kwietnia 2026 r., i od tej daty zaczną obowiązywać przepisy nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczące kwestii związanych z podejmowaniem przez świadczeniobiorców określonych czynności w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim.