Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy dysponuje nowymi uprawnieniami, wynikającymi z ustawy z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 473). Najistotniejszą zmianą jest możliwość stwierdzenia przez inspektora pracy w drodze decyzji administracyjnej istnienia stosunku pracy w sytuacji, gdy zawarta przez strony umowa cywilnoprawna lub umowa B2B w rzeczywistości spełnia cechy umowy o pracę. Okręgowy Inspektor Pracy w toku czynności może wydać polecenie zawarcia umowy o pracę w miejsce umowy cywilnoprawnej.

Nowelizacja wprowadza również szereg innych rozwiązań. Od 8 lipca 2026 r. możliwe jest:

• wystąpienie do Państwowej Inspekcji Pracy z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, dzięki której pracodawca będzie mógł zweryfikować, czy stosowany przez niego model zatrudnienia jest zgodny z przepisami oraz – w razie potrzeby – uzyskać wskazówki dotyczące dostosowania go do obowiązującego prawa;
• przeprowadzanie przez PIP kontroli w formie zdalnej;
• sprawniejsza wymiana informacji pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Krajową Administracją Skarbową oraz Państwową Inspekcją Pracy, co ma usprawnić i przyspieszyć prowadzenie kontroli;
• nakładanie wyższych kar na przedsiębiorców naruszających przepisy prawa pracy.

Jeżeli w toku kontroli inspektor ustali, że umowa cywilnoprawna lub kontrakt B2B w rzeczywistości powinny zostać zastąpione umową o pracę – przykładowo dlatego, że osoba świadcząca pracę wykonuje ją w określonym miejscu i czasie, pod kierownictwem pracodawcy lub przełożonego oraz w ramach wyznaczonego zakresu obowiązków – w pierwszej kolejności wyda polecenie zawarcia umowy o pracę albo dostosowania warunków współpracy do wymogów prawa.

Jeżeli pracodawca nie zastosuje się do polecenia, inspektor będzie mógł wystąpić do Okręgowego Inspektora Pracy z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy i przekształcającej nieprawidłowo zawartą umowę w umowę o pracę. Zarówno pracodawcy, jak i pracownikowi będzie przysługiwało odwołanie do sądu pracy. Wniesienie odwołania spowoduje wstrzymanie wykonania decyzji do czasu wydania prawomocnego orzeczenia.

Nowe przepisy przewidują również, że Państwowa Inspekcja Pracy będzie opracowywać roczne i wieloletnie plany kontroli oparte na analizie ryzyka. Ma to umożliwić skuteczniejsze kierowanie działań kontrolnych do podmiotów, w których prawdopodobieństwo naruszeń prawa pracy jest największe.